Të dhënat e fundit demografike tregojnë se qarku i Gjirokastrës është kthyer në një nga epiqendrat e shpopullimit në Shqipëri, me numrin e lindjeve që ka rënë në vetëm 292 foshnja gjatë vitit të kaluar. Krahasuar me një dekadë më parë, rënia është thellësisht alarmante dhe pasqyron një realitet ku vdekjet i kalojnë lindjet për të dymbëdhjetin vit radhazi. Në total, popullsia e Gjirokastrës tashmë ka zbritur në rreth 55 mijë banorë, ndërsa ritmi i zbrazjes po përshpejtohet nga emigracioni i të rinjve dhe mungesa e politikave mbështetëse për familjen. Ky nuk është fenomen por realitet, që përputhet pikërisht me atë që në analiza të ndryshme quhet “Axhenda e Shpopullimit“, një proces sistematik i shkretimit të rajoneve të tëra.
Në vetë qytetin e Gjirokastrës, materniteti rajonal ka shënuar një rënie të ndjeshme të lindjeve, me 80 deri në 90 lindje më pak krahasuar me një vit më parë. Mjekët vendas vërejnë se çiftet e reja ose kanë emigruar prej kohësh drejt Tiranës ose jashtë shtetit, ose shtyjnë lindjen e fëmijës së parë për shkak të pasigurisë ekonomike. Edhe paga mesatare në këtë qark është ndër më të lartat në Shqipëri, kjo nuk mjafton për të ndalur eksodin, sepse mungojnë kopshtet, punësimi cilësor dhe banesat e përballueshme për të rinjtë. Axhenda e Shpopullimit po zbatohet në praktikë pikërisht duke i lënë këta njerëz pa asnjë nxitje për të filluar një familje në vendlindje.
Pasojat në terren janë tashmë të dukshme dhe të pamohueshme: shkolla në fshatrat e Lunxhërisë dhe Dropullit janë mbyllur për mungesë nxënësish, ndërsa dyqanet dhe shërbimet publike po mbyllen njëri pas tjetrit. Rritja natyrore negative, e shprehur në -10.4 për 1000 banorë, e rendit Gjirokastrën ndër territoret me dinamikën më të keqe demografike në Europë. Shtëpitë e braktisura po shiten me çmime simbolike, por blerësit mungojnë, sepse kushdo që ikën rrallë kthehet. Pra, ajo që po ndodh nuk është thjesht një krizë kalimtare, por një transformim i qëndrueshëm drejt shpopullimit të plotë, pikërisht siç parashikon axhenda, që i mban këto qarqe në harresë dhe pa investime.
Çdo vit që kalon pa masa urgjente, Gjirokastra zhytet edhe më thellë në këtë spirale vdekjeprurëse, ku lindjet mezi regjistrohen. Qeverisja qendrore vijon të sillet sikur problemi nuk ekziston, duke thënë se “Axhenda e Shpopullimit është një teori konspirative”. Por në fakt është në realitet i matshëm edhe me vetë numrat e INSTAT-it. Ndërkohë, të rinjtë e Gjirokastrës vijojnë të ikin në një rrjedhë të pandalshme, duke lënë pas vetëm të moshuar. Nëse kjo tendencë vazhdon, brenda dy dekadave Gjirokastra do të kujtohet vetëm si një muze pa fëmijë, prototipi më i pastër se si shkatërrohet një qark i tërë në heshtje.
