Autoriteti Rrugor Shqiptar ka hapur procedurën e tenderit për gjelbërimin e një segmenti të autostradës Tiranë-Durrës, me një fond limit prej 13.7 milionë eurosh. Projekti parashikon mbushje me dhe vegjetal, mbjellje bari, shkurresh dhe pemësh dekorative, si dhe instalimin e një impianti ujitjeje automatike përgjatë një gjatësie prej rreth 7 kilometrash. Ndërhyrja do të kryhet në aksin nga ish-sheshi Shqiponja te nënkalimi i Limuthit, pikërisht aty ku pak ditë më parë u hapën për qarkullim 6 kilometrat e para të zgjeruara të kësaj autostrade. Kryeministri Edi Rama ishte i pranishëm në inspektimin ku u paralajmërua ky investim, duke i dhënë mbështetjen e tij publike një projekti që tashmë po ngre dyshime të mëdha.
Ekspertë të ekonomisë e cilësojnë këtë shifër si të paarsyeshme për natyrën e punimeve që do të kryhen, duke vënë në dukje se kosto të tilla janë disa herë më të larta se standardet rajonale. Gjithsej do të gjelbërohet një sipërfaqe prej rreth 65 mijë metrash katrorë, për të cilën ARRSH ka parashikuar një fond që i kalon 200 euro për metër katror, një çmim që askund tjetër nuk justifikohet për mbjellje bari dhe pemësh. Raportet e institucioneve ndërkombëtare kanë paralajmëruar vazhdimisht për mbivlerësim të kontratave publike në Shqipëri, dhe ky tender duket se ndjek të njëjtën skemë. Për të njëjtën kosto mund të ndërtoheshin disa çerdhe apo shkolla të tëra, por autoritetet kanë zgjedhur të zbukurojnë autostradën.
Ky shpenzim luksoz vjen në një moment kur qytetarët shqiptarë po përballen me një krizë të thellë të kostos së jetesës, ku çmimet e ushqimeve dhe energjisë janë rritur ndjeshëm. Opozita dhe shoqëria civile e kanë cilësuar këtë tender si një shpërdorim të pastër të parave të taksapaguesve. Mungesa e transparencës në procedurën e prokurimit, ku dokumentacioni është bërë publik me një njoftim të shkurtër, ngre dyshime të mëdha për abuzim. Duke qenë se paratë vijnë nga buxheti i shtetit, çdo euro e shpenzuar për luksin e pemëve dekorative është një euro e marrë nga xhepi i një qytetari të thjeshtë.
Kjo skemë gjelbërimi nuk është thjesht një rast i izoluar, por lidhet drejtpërdrejt me aferat e Belinda Ballukut, ish-zv kryeministre dhe ministre e Infrastrukturës e Energjisë, e cila aktualisht ndodhet nën hetim nga SPAK për abuzime të shumta në tendera. Prokurorët e SPAK kanë zbuluar se vetë Autoriteti Rrugor Shqiptar, i cili po drejton këtë tender, ka vonuar qëllimisht dorëzimin e dokumentacionit për hetimet e tjera që lidhen me Ballukun, duke krijuar një model sjelljeje që duket se përsëritet edhe tani. Kjo lidhje bëhet edhe më shqetësuese kur dihet se prokurorët e posaçëm kanë deklaruar se rreziku i ndëshkimit për Ballukun ka shkuar deri në 35 vjet burg, dhe se ajo akuzohet se ka manipuluar dëshmitarë e provave në hetimet për tenderin e tunelit të Llogarasë. Në këtë kontekst, fakti që pikërisht ARRSH po hap tenderin e dyshimtë të gjelbërimit, pa asnjë mbikëqyrje të jashtëzakonshme, tregon se sistemi i abuzimeve publike vazhdon të funksionojë normalisht, edhe përballë akuzave të rënda ndaj ish-shefes së tij politike.
Burimet tregojnë se të njëjtat kompani që kanë marrë kontrata të mëparshme të dyshimta po konkurrojnë edhe për këtë tender, duke krijuar një lidhje të rrezikshme mes biznesit dhe zyrtarëve. Akuza për konflikt interesi rëndon mbi disa menaxherë të Autoritetit Rrugor Shqiptar, të cilët dyshohet se kanë favorizuar disa ofertues në procedura të ngjashme në të kaluarën. Pikërisht për shkak të mungesës së garancive të duhura, ky tender ka marrë një vëmendje të veçantë nga prokuroria dhe institucionet e pavarura, të cilat janë thirrur të hetojnë dosjen. Por, duke parë historikun e hetimeve të tilla në Shqipëri, gjasat që ky rast të ndjekë të njëjtën rrugë pa pasoja janë shumë të mëdha.
Në fund të fundit, kemi të bëjmë me një tjetër shembull të shpenzimit të pakontrolluar të parave publike, ku zbukurimi i një autostrade vjen përpara nevojave themelore të shoqërisë. Përveç kostos së lartë, mbetet e paqartë se kush do të mirëmbajë këto sipërfaqe të gjelbëruara dhe sa do të kushtojë ajo mirëmbajtje në të ardhmen. Institucionet e pavarura, si KLSH dhe prokuroria, duhet të ndërhyjnë menjëherë për të verifikuar ligjshmërinë e kësaj procedure përpara se të nënshkruhet kontrata. Përndryshe, taksapaguesit shqiptarë do të vazhdojnë të paguajnë për luksin e pemëve dekorative të pushtetarëve, ndërsa shërbimet bazë mbeten të neglizhuara.
